Kimono – historia i techniki tworzenia

Kimono to tradycyjny strój w Japonii, który sprawia, że kobiety i mężczyźni wyglądają elegancko, jak w swoim najlepszym wydaniu. Dzięki szerokiej gamie wzorów sezonowych kimono odzwierciedla też naturalne piękno Japonii. Kimono wraz ze wszystkimi dodatkowymi elementami wygląda na skomplikowane i na pewno takie jest, jeśli chodzi o jego założenie. Zazwyczaj potrzebna jest osoba asystująca, które potrafi wiązać obi na różne sposoby, zwłaszcza jeśli jest to strój na wyjątkową okazję. Obi, czyli szarfa sprawia, że kimono jest jeszcze piękniejsze. Jest ono długie na ponad 3 metry i wiąże się je zazwyczaj tak, by tworzyło ozdobny i często skomplikowany wzór. Jednak samo kimono to prosty strój, składa się z ośmiu połączonych ze sobą prostokątnych pasków. Kimono pochodzi z czasów starożytnych i przez wiele lat tworzono różne techniki jego tkania i farbowania, a nawet był czas, gdy niektóre z nich były zakazane. Gdy w Japonii władzę przejęli samurajowie, ekstrawaganckie kimona zostały zakazane. To z kolei zainspirowało rewolucję w świecie kimon. Początek XX wieku to nowy trend w świecie kimon, pojawiły się odważne wzory i kolory, które również dziś cieszą się popularnością dzięki nowej generacji młodych kobiet.

2101_01.jpg
Source: japan-guide

Przez wieki kimono odzwierciedlało zarówno estetykę, jak i oszczędną, praktyczną pomysłowość Japończyków. Kimono jest jak płótno tradycyjnej japońskiej sztuki, rzemiosła i wzornictwa. Historia kimona sięga około 1000 lat wstecz. Arystokraci w tamtych czasach nosili szaty z wieloma warstwami. Wewnętrzna warstwa z wąskimi rękawami służyła jako bielizna. I właśnie ta warstwa stała się oryginałem dzisiejszego kimona. Ten formalny, wielowarstwowy strój nazywał się Juni-Hitoe. W XIV wieku, gdy samurajowie zaczęli przejmować władzę, wąski rękaw w kimono zaczęto ubierać na wierzch, co było wygodne i praktyczne dla wojowników. Ostatecznie stał się to standardowym strojem zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn w czasach samurajów. Wybór koloru od dawna był częścią przyjemności w noszeniu kimona, ale przez wieki to wzór stał się ważniejszy. Kimono przedstawiało wspaniałe techniki haftu i farbowania. Gdy Japonia czerpała korzyści z lat spokoju, a biznes prosperował, ludzie szukali bardziej ozdobnych ubrań. Głównymi kreatorami mody w tamtych czasach byli aktorzy kabuki i kurtyzany. W XVI wieku nastąpiła rozwój modnych kimon. Wśród kobiet w klasie samurajów popularne były kunsztownie tkane, marszczone i haftowane kimona. Z czasem, ten rodzaj kimona rozprzestrzenił się też na bogatych kupców. Gdy styl kimona dojrzał, obi stawało się coraz szersze i dłuższe. Farbowano je i ozdabiano tkanymi wzorami i haftem.

Uchikake_MNA.jpg
Source: Wikipedia

Szogunat preferował jednak surowe podejście i okresowo ograniczał codzienną odzież, która byłaby zbyt kolorowa lub luksusowa. W 1693 roku nastąpiło kluczowe wydarzenie w historii kimona. Szogun zakazał obnoszenia się z bogactwem i luksusem, a zakaz ten obejmował również ozdobne kimona. Złote hafty zostały uznane za zbytek i zabronione. Nawet zwykły haft został zakazany, podobnie jak tkanina pokryta maleńkimi, farbowanymi wzorami. Ta ustawa rozpoczęła nową erę w historii kimona. Wszystko zaczęło się w Kioto wraz z narodzinami zupełnie nowej techniki zdobienia kimon. Zamiast stosować zakazany haft, kolorowe kompozycje nakładano bezpośrednio na tkaninę. Najpierw rysowano kontury wzoru za pomocą specjalnej pasty, która była odporna na farbowanie. Następnie wzór wypełniano kolorami, a pasta działała jako bariera zapobiegająca mieszaniu się kolorów. Po nałożeniu kolorów tkanina była prana, co usuwało pastę pozostawiając białe kontury. Ta nowa technika farbowania z Kioto obeszła zakazy szogunatu.Kolejną metodą było wprowadzenie wzoru, który na pierwszy rzut oka nie jest bogaty, ale bliższe spojrzenie ujawnia różne skomplikowane, barwione motywy. Jeden z nich przypomina skórę rekina i składa się z niezliczonych barwionych kropek. Każda kropka ma pół milimetra szerokości i są one ułożone w fale z półkoli. Inne kimona były farbowane na wzór szachownicy. Wewnątrz każdego kwadratu znajdował się kwiat chryzantemy. Wiele symboli uważanych za szczęśliwe było stosowanych, jako wzory na kimonach. Po zakończeniu szogunatu w połowie XIX wieku powróciły krzykliwe kimona.

R07.jpg
Source: Kimonoya-Japan

Nowoczesne kimono powstało zaledwie około 300 lat temu. Jest to jednoczęściowa odzież, która nie ma osobnego wierzchu i dołu. Długie rękawy to kolejny znak rozpoznawczy, im bardziej formalny jest ubiór, tym dłuższe jego rękawy, które mogą mieć nawet metr długości. W połowie XX wieku, to zachodnie stroje zaczęto nosić na co dzień. Kimono stało się ubraniem używanym tylko przy okazji ważnych wydarzeń w życiu. Dla dzieci są to wizyty w świątyniach w celu modlitwy, dziewczynki ubierają kimona w wieku trzech i siedmiu lat, a chłopcy w wieku pięciu lat.  Często zdarza się, że kobiety ubierają kimono na ceremonię ukończenia szkoły. Jest to kimono w połączeniu z hakamą, czyli plisowanymi spodniami. Przez wieki hakama były noszony głównie przez mężczyzn, ale kobiety przejęły je w XIX wieku. Hakama zapewniały znacznie więcej swobody ruchów niż kimono i stały się symbolem pojawiających się możliwości dla kobiet, które mogły zacząć studiować i pracować. Stylowe kimono z efektowną hakamą stało się więc tradycyjnym strojem na zakończenie szkoły.

514px-Mariko's_Graduation_'96.jpg
Source: Wikipedia

Wiele par wciąż bierze ślub w tradycyjnych, japońskich strojach. Dla pana młodego to połączenie kimona z hakama, na których znajduje się herb rodzinny. Dla panny młodej przeznaczone jest białe kimono weselne.

Japan-People-Couple-Traditional-Wedding-1213795.jpg
Source: Maxpixel

W dzisiejszych czasach w Japonii nie widać, by wiele osób nosiło kimono, jednak gdy już to robią, to z pewnością wyglądają bardzo stylowo. Ta tradycja jest z pewnością najwierniej praktykowana w Kioto. To tam gejsze i maiko, lub właściciele tradycyjnych herbaciarni i ryokanów, wciąż noszą kimona na co dzień. Istnieje kilka specjalnych zasad noszenia kimona. Jedną z nich jest to, że kobiety zamężne i niezamężne zakładają różne kimona. Kimona kobiet niezamężnych są bardzo kolorowe, mają bogate wzornictwo i szerokie rękawy. Zawsze przyciągają wzrok, dzięki barwionym, haftowanym wzorom i rękawom, które prawie dotykają ziemi. Z kolei kobieta zamężna ubiera kimono z wąskimi rękawami, a podstawowym kolorem jest czarny. Jej kimono jest również pięknie zdobione, jednak wzór znajduje się jedynie u dołu kimona. W górnej części pleców i rękawów znajduje się również herb rodzinny. Zarówno w przypadku mężatek, jak i kobiet niezamężnych, takie kimona są najbardziej formalnym strojem noszonym podczas wyjątkowych okazji, jak wesele lub Nowy Rok.

Kimono2.jpg
Source: Wikipedia

FiTcSPe.jpg
Source: imgur.com

Na półformalne okazje, zarówno kobiety zamężne, jak i niezamężne noszą tzw. kimono wizytowe. W odróżnieniu od oficjalnego kimona z wąskim rękawem, kimono wizytowe ma bogate wzory na ramionach i rękawach, a także na dolnej części. Nosi się je na spotkaniach w herbaciarni, przyjęcia i inne wizyty towarzyskie. Niezwykle ważne jest noszenie odpowiedniego kimona we właściwym czasie i miejscu. Obejmuje to również przestrzeganie wielu konwencji związanych z porami roku. Od października do maja, kiedy jest chłodniej, należy nosić kimona z podszewką. Od czerwca do września, kiedy jest gorąco, przychodzi czas na kimona bez podszewki. A w najgorętsze dni lata noszone są kimona jedwabne. Ten rodzaj kimona sprawia, że ​​nie tylko osoba, która je nosi czuje się chłodniej, ale także ludzie, którzy na kimono patrzą. Na co dzień, latem nosi się yukatę.  To lekkie bawełniane lub lniane kimono sprzed co najmniej 300 lat, które pierwotnie było noszone jedynie w najbliższym sąsiedztwie. Współcześnie wielu ludzi zakłada yukatę na imprezy i festiwale, które odbywają się w lecie. Jest to lekki, wygodny strój, w którym rękawy służą jako kieszenie.

450px-Himeji_Yukata_Matsuri_2009p1_006.jpg
Source: Wikipedia

Nie tylko stosuje się materiały odpowiednie dla różnych pór roku, ale również wzory na kimonie są z nimi związane i wykorzystuje się motywy sezonowe. Będą to głównie rośliny i i inne elementy natury, których cykl życia jest ściśle zależny od pór roku. Wiosną będą to kwiaty wiśni i ważki, jesienią liście klonu, a zimą kamelie, kwiat śliwy lub śnieg.

japanese-shows-1025370_960_720.jpg
[Source: Pixabay]

Kimona są wykonywane przy użyciu specjalnej metody. Przed zszyciem kimona, tkanina jest prasowana w celu wyrównania i zaciśnięcia jej splotu. Następnie jest cięta na prostokątne paski o ustalonych wymiarach, które później się zszywa. W przeciwieństwie do zachodnich ubrań wykonanych z kawałków tkanin o zakrzywionych i prostych krawędziach, kimono jest wykonane jedynie z kawałków tkaniny o prostych brzegach. Kimono może wyglądać skomplikowanie, ale jego konstrukcja jest bardzo prosta. Dzięki temu można też zawsze rozciąć szwy, aby wyprać kimono lub oddać je do renowacji. Prawidłowa pielęgnacja sprawia, że kimona są przekazywane z pokolenia na pokolenie, a zastosowanie prostego kroju sprawia, że łatwo przystosować kimono dla kolejnego członka rodziny. Ważną częścią tworzenia kimon jest pokazanie wzoru na tkaninie. Najbardziej widoczną częścią jest klatka piersiowa, więc lewa strona klatki piersiowej jest punktem centralnym. Drugim punktem centralnym jest obszar poniżej kolan. To w tych miejscach będą znajdować się najpiękniejsze wzory.

1024px-Kimono_parts.png
Source: Wikipedia

Kolejną bogato zdobioną częścią kimona jest obi. Typowe obi ma około 30 centymetrów szerokości i 420 centymetrów długości. Tradycyjnie jest tkane z jedwabiu i zdobionych wzorów ornamentowych, ma za zadanie podkreślić piękno kimona. Obi przyjmuje zróżnicowany wygląd w zależności od tego, jak jest związane, a istnieje ponad 100 sposobów na zawiązanie obi. Do kimon ślubnych obi jest często wiązane w kształt motyla. Węzeł wiązany po przekątnej jest odważny i dynamiczny. To popularne wiązanie wśród dziewcząt i młodych kobiet, używa się go przeważnie z kimonami z szerokimi rękawami.

449px-Kimono_backshot_by_sth.jpg
Source: Wikipedia

Kimono można podzielić również według tkaniny, z której zostały wykonane. Może to być biała tkanina, która jest farbowana lub materiał wykonuje się z nici, które są najpierw farbowane, a następnie utkane w celu stworzenia wzorów. W technice Kyo-yuzen na białym materiale, tak jak na płótnie, maluje się wzory. Natomiast Yuki Tsumugi to niematerialne dziedzictwo kulturowe UNESCO i ważna ludowa własność kulturalna Japonii. Wytwarzanie tkaniny Yuki Tsumugi rozpoczyna się od przędzenia specjalnych nici. Kokony jedwabne są rozplątywane, a następnie za pomocą śliny tworzy się z nich cieniutkie nici. Są one barwione za pomocą techniki maskowania. Fragmenty nici, które powinny pozostać białe są zawiązane, a następnie nić jest kąpana w barwniku. Dzięki temu powstają nici z niektórymi częściami zafarbowanymi, a niektóre z nich są niezabarwione. Wzór jest tworzony przez tkanie częściowo barwionej nici zgodnie ze schematem opracowanym wcześniej. Prawidłowe wykonanie wzoru wymaga wyjątkowo precyzyjnego tkania, które zajmuje co najmniej trzy miesiące, aby utkać wystarczająco dużo tkaniny do jednego kimona. Kimono wykonane tą techniką bez wzoru kosztuje około 5000 dolarów, z wzorem ponad 10 000 dolarów.

japan_yuki-tsumugi_silk_fabric_production.jpg
Source: UNESCO

Wiele regionów Japonii słynie z produkcji charakterystycznych tkanin na kimono. W prefekturze Niigata tkanina na letnie kimono jest wykonywana zimą. Pada tam wtedy dużo śniegu, który odgrywa kluczową rolę. Nici, z których wykonuje się tkaninę są lniane i mają żółtawy odcień. Tkanina z nich utkana układana jest na świeżym śniegu w pogodny zimowy dzień. Kiedy para wodna uwolniona przez topniejący śnieg jest wystawiona na promieniowanie ultrafioletowe generowany jest ozon, a ozon ma działanie wybielające. Powoduje to wybielenie tkaniny.

57644edeee8e6_57644eb1c1e69_1187971783.JPG
Source: allabout-japan.com

Oshima to wyspa, w której panuje upalne lato. Produkuje się tam tkaninę na kimono o nazwie Oshima Tsumugi, która ma charakterystyczny czarny odcień. Barwnik jest wytwarzany w procesie fermentacji z udziałem lokalnych roślin. Nanosi się go na tkaninę, następnie zanurza ją w błotnistej wodzie. Garbniki w barwniku i obfita zawartość żelaza w błocie reagują ze sobą i barwią tkaninę na głęboką czerń.

1984.jpg
Source: matcha-jp.com

Przeciętne kimono można nosić przez trzy pokolenia i może ono łatwo przetrwać sto lat. Co jakiś czas musi być całkowicie rozebrane na poszczególne części i umyte. W Japonii są sposoby na przywrócenie tkaninie świeżości za pomocą technik, które wykorzystuje się od wieków. Po wypraniu tkaninę rozwiesza się na bambusowych żebrach, które rozciągają mokry jedwab. Aby rozciągnąć jeden kawałek materiału potrzeba około 300 żeber. Następnie nakłada się skrobię, która sprawia, że tkanina wygląda jak nowa. Tak odnowioną tkaninę można dopasować do rozmiaru innego członka rodziny lub użyć tylko jej części, aby zrobić coś zupełnie innego. Dzięki temu kimona przodków są wciąż obecne w życiu Japończyków. W ostatnich latach coraz więcej osób nosi kimono nie tylko jako tradycyjny, ale również modny strój. Kimona są tradycyjnie wykonane z jedwabiu, lnu lub bawełny, ale syntetyczne włókna sprawiły, że stały się znacznie tańsze. Jeśli jednak chcecie posiadać kimono, które zostało ręcznie wykonane tradycyjnymi metodami, musicie liczyć się z kwotami rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych. Na całe szczęście w sklepach z używanymi kimonami, możecie znaleźć prawdziwe perełki.

Źródła:

  1. The Kimono: History and Style by Sacico Ito
  2. https://japan-brand.jnto.go.jp/crafts/textiles/24/
Tagged , , , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *