Ukiyo-e – japońska sztuka, która inspirowała van Gogha

Ukiyo-e to tradycyjna japońska sztuka. Obrazy tworzone za pomocą drzeworytów przedstawiały właściwie wszystko. Od portretów pięknych kobiet i aktorów kabuki, po słynne pejzaże i motywy bliskie sercu Japończyków. Pierwsze Ukiyo-e stworzono około 350 lat temu. Postęp w technologii drukowania z użyciem drzeworytu, który następował w kolejnych latach sprawił, że wydruki Ukiyo-e stały się szerzej dostępne. W Japonii Ukiyo-e były częścią kultury popularnej i sztuki użytkowej. Często miały zaskakujące użycie. Natomiast za granicą zaczęły zyskiwać uznanie jako sztuka piękna. Dając inspiracje Vincentowi van Goghowi i innym znanym zachodnim artystom. Wraz z modernizacją Japonii gatunek Ukiyo-e zaczął podupadać, ale ostatnio podjęto wysiłek, aby go znów ożywić.

“Red Fuji” z serii “36 views of Mount Fuji”, Katsushika Hokusai800px-Red_Fuji_southern_wind_clear_morning.jpgphoto-Wikipedia

Obecnie Ukiyo-e są uznawane za dzieła sztuki, jednak w czasach Edo, kiedy zostały wydrukowane, były po prostu tanią, masowo produkowaną sztuką, dla całego społeczeństwa. Robiono z nich wachlarze lub plakaty. Wiele wydruków Ukiyo-e zawierało odważne kompozycje i jaskrawe kolory. Ukiyo-e oznacza dosłownie ‘obrazy płynącego świata’, gdyż często przedstawiają sceny ze zwykłego życia.

“Tea plantation of Katakura in the Suruga province” z serii “36 views of Mount Fuji”, Katsushika Hokusai800px-The_Tea_plantation_of_Katakura_in_the_Suruga_province.jpgphoto-Wikipedia

Obrazy poniżej przedstawiają jeden z rodzajów Ukiyo-e, czyli Bijinga. Były to portrety pięknych kobiet, które cieszyły się dużą popularnością. Jednym z najpopularniejszych przykładów Bijinga jest praca Hishikawy Moronobu “Beauty looking back”. Mężczyźni chcieli na żywo obejrzeć bohaterki Ukiyo-e, a kobiety inspirowały się modą, fryzurami i makijażem. Można, więc powiedzieć, że modelki były trendsetterkami tamtych czasów. Bijinga była jednocześnie fotografią w stylu pin-up, magazynem mody i reklamą.

“Beauty looking back” Hishikawa MoronobuHishikawa_Moronobu_-_Beauty_Looking_Back_-_Google_Art_Project.jpgphoto-Wikipedia

“Flowers of Edo” Kitagawa Utamaro

KitagawaUtamaro_FlowersOfEdo.jpg

photo-Wikipedia

Obrazy Ukiyo-e często przedstawiają znane osobistości, na przykład aktorów kabuki. Portret popularnego aktora Otani Oniji, autorstwa Toshusai Sharaku, jest bardzo dynamiczny za sprawą usztywnionej, górnej części ciała i przerysowanego wyrazu twarzy.  Tego typu portrety były jak zdjęcia reklamowe tamtych czasów, które sprzedawano w ogromnych ilościach.

Toshusai_Sharaku-_Otani_Oniji,_1794.jpg
photo-Wikipedia

W XVII wieku wielu Japończyków zaczęło podróżować. Trend znalazł odzwierciedlenie w Fukaya Ukiyo-e, które pokazywały krajobrazy popularnych miejsc. Pozwoliły one nie tylko docenić malownicze widoki, ale dostarczały użytecznych informacji turystycznych. Krajobraz Shinagawy autorstwa Utagawa Hiroshige z jego serii Ukiyo-e “53 stacje Tokaido” przedstawia kuriera i palankina. Znajdują się na nim podpisy wskazujące na lokalizację zajazdów, a także informacja o lokalnym przysmaku, którym były wodorosty. Inne przydatne informacje obejmują, np. odległość do następnej stacji pocztowej. Japończycy mogli używać tego drzeworytu jako przewodnika turystycznego.

Tōkaidō_gojūsan_tsugi_saiken_zu'e,_Shinagawa_by_Hiroshige.jpgphoto-Wikipedia

Pierwsze odbitki były monochromatyczne, używano jedynie czarnego atramentu. Pod koniec XVII wieku wydruki zaczęto malować ręcznie, aby uczynić je bardziej atrakcyjnymi. Wymagało to dużo pracy, aby ręcznie malować odbitki jedna po drugiej, przez co stawały się drogie. Utrudniło to rozprzestrzenianie się Ukiyo-e. Punktem zwrotnym był XVIII wieku. Wtedy artysta o nazwisku Suzuki Harunobu udoskonalił metodę drukowania polichromicznego , która produkowała żywe kolorowe wydruki. Umożliwiło to masową produkcję w kolorze, co oznaczało, że w zasadzie każdy mógł teraz pozwolić sobie na wydruki Ukiyo-e.

“Sumida River” z serii “36 views of Mount Fuji”, Katsushika Hokusai800px-Hokusai13_sumida-river.jpgphoto-Wikipedia

Od końca XVIII do połowy XIX wieku znani artyści, tacy jak Katsushika Hokusai i Utagawa Hiroshige, stworzyli ponadczasowe arcydzieła Ukiyo-e. Pod koniec XIX wieku Japonia otworzyła się na Zachód i wkroczyła w nowoczesną erę. Nowa moda na kulturę zachodnią sprawiła, że ​​sztuka ta podupadła. W tym samym czasie Ukiyo-e pojawiły się na Wystawie w Paryżu. Druk polichromiczny zachwycił Europejczyków, a japońskie drzeworyty wywarły wpływ na malarzy tworzących w Europie. Prawdopodobnie najbardziej urzeczony był holenderski malarz Vincent van Gogh. Stworzył nawet kopie dwóch Ukiyo-e Hiroshige, które pochodzą z serii “100 słynnych widoków Edo”. Poprzez reprodukowanie tych dzieł mógł utworzyć nowy, przełomowy styl malarski. Słynnych zachodnich artystów, van Gogha lub Claude Moneta, fascynowały Ukiyo-e przedstawiające naturalne zjawiska, takie jak: deszcz, wiatr, śnieg i mgła. Elementy, o których nie myśleli, że mogą być tematem obrazów. Zadziwiły one i zainspirowały europejskich malarzy. Przykładem takiego inspirującego dzieła jest “Nagły atak deszczu w Atake”, w którym Hiroshige stworzył cienkie i gęste smugi deszczu. Różną się one nieznacznie między sobą i tworzą perspektywę obrazu.

Po lewej “Evening Shower at Atake” autorstwa Hiroshige, po prawej inspiracja Van GoghaHiroshige_Van_Gogh_2.JPG
photo-Wikipedia

Jak powstawało Ukiyo-e? Najpierw artysta szkicował swój obraz czarnym atramentem. Rysunek zostawał przyklejony na blok z drewna wiśniowego, a następnie starannie rzeźbiono linie, które często były tak dokładne, że nie przekraczały 1/10 milimetra. Drewno wiśniowe ma bardzo zwartą strukturę, dzięki czemu można było w nim wycinać tak niezwykle cienkie linie. Różne kolory były przypisywane do różnych części drewna, z których każda przedstawiała inną część obrazu. Pojedyncza praca wymagała nieraz wykonania sześciu lub siedmiu, dwustronnych drewnianych bloków. Metoda ta umożliwiała wydajną aplikację wielu różnych kolorów. Stworzenie całego zestawu bloków trwało nawet miesiąc. Następnie drukarz nakładał kolory. Aplikował pigment na drewno, a następnie umieszczał arkusz tradycyjnego japońskiego papieru i przecierał go. Kolor za kolorem był nakładany, gdy drukarz przechodził od bloku do bloku. W ten sposób pojawiało się coraz więcej kolorów. Wykonanie drzeworytu Ukiyo-e wymagało pracy zespołowej artysty, rzeźbiarza i drukarza.

“Printmaking tryptich” Utagawa Kunisada800px-Utagawa_Kunisada_-_Printmaking_triptych.jpg

Jedną z technik druku była gradacja kolorów Bokashi. Osiągano ją przez moczenie części drzeworytu przed dodaniem pigmentu, a następnie delikatne rozprowadzanie go za pomocą pędzla. Gdy nakładano pigment na papier, uzyskiwano efekt delikatnej gradacji koloru.

“Travellers suprised by sudden rain” Utagawa HiroshigeHiroshige,_Travellers_surprised_by_sudden_rain.jpgphoto-Wikipedia

Za pomocą Ukiyo-e tworzono też sztukę erotyczną. Mistrzowie tacy jak Moronobu lub Utamaro specjalizowali się w erotycznych portretach i scenach Kamasutry. Przedstawiali kurtyzany i dzielnice uciech. Nagość nigdy nie była w Japonii tematem tabu, wręcz przeciwnie. Dopiero nadzy, wszyscy jesteśmy sobie równi, gdy nie widać jaki jest nasz zawód, zamożność i pozycja społeczna.

UTAMAKURA_(POEM_OF_THE_PILLOW).jpg
photo-Wikipedia

Obecnie sama sztuka drzeworytu jest kontynuowana jedynie przez pojedynczych artystów. Popularne są natomiast obrazy rozsławione przez Ukiyo-e. Przedstawiają je murale na budynkach, nadruki na ubraniach, kartki pocztowe i inne pamiątki. Dzięki temu dzieła artystów takich jak Hokusai są wciąż znane współczesnym ludziom, a nawet tworzą element japońskiej popkultury.

Sensu.JPG
photo-Wikipedia

Amazing Japan

Zapraszam Was do dołączenia do projektu dotyczącego Japonii – Amazing Japan. Właśnie został uruchomiony i chcemy w nim zgromadzić wszystkich miłośników Japonii i tych, którzy chcieliby dowiedzieć się o niej coś więcej.

Strona: http://AmazingJapan.org/
Telegram Chat: https://t.me/AmazingJapanORG
Facebook: https://www.facebook.com/AmazingJapanORG
Twitter: https://twitter.com/AmazingJapanORG

Tagged , , , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *